Customization (Özelleştirme)
Özelleştirme direkt olarak kullanıcının kontrolünde gider. Kullanıcı girdiği portal veya internet sitesi ile bundan sonraki ilişkisi konusunda belli alternatifler arasından seçim yapar. Örneğin mail yoluyla kullanıcılarına farklı konularda haberler gönderen bir portal, ziyarete gelen kullanıcısına spor, aktüel, politika, ekonomi v.b. konular arasından birini, birkaçını veya hepsini seçme şansı sunar. Bu seçim tamamen kullanıcının kontrolündedir ve gelecekte tercihlerini değiştirme şansına sahiptir.
Personalization (Kişiselleştirme)
Bilgisayarın kontrolü altındadır. Kullanıcı hakkında edinilen her türlü bilgi bilgisayar tarafından, kullanıcının ilgi alanına özel sayfaların sunulması amacıyla yorumlanır ve kullanılır. Hakkında bilgi edinilen kullanıcının ihtiyaçları ve ilgi alanları bilgisayar tarafından belirlenir ve buna göre bilgisayar bazı tavsiyelerde bulunur.
Personalization abartılıyor mu?
Webin kişiselleştirilmesi biraz fazlaca abartılıyor aslında. Bir Web sitesi ile kullanıcı arasında özel ve interaktif bir iletişim kurmanın gerçek yolu, kullanıcıya farklı alternatifler sunmak ve ilgi alanına girenleri seçme şansı tanımak. Çünkü bir kullanıcı, o anki ihtiyaçlarını yine ancak kendisi bilir.
Bir websitesinin kişiselleştirilmesi, bilgisayarın, kullanıcının ihtiyaçlarını belirlemesi esasına dayanır. Bu yapılması güç bir iştir ve eğer karşınızdaki farklı zamanlarda farklı beğeni ve istekleri olan bir kullanıcı ise iş çok daha zordur.
Bir web sitesinin, sizin ihtiyaçlarınızı sizden iyi bildiği iddiasıyla karşınıza çıkması biraz da sinir bozucu aslında. Diyelim ki bir kitap sitesinden daha önce aldığınız bir kitaba istinaden, tekrar o siteye girdiğinizde size bu konuya ilişkin diğer kitap alternatifleri sunuluyor. Aslında amacınız bu kez bambaşka bir kitap satın almak ama size illa ki daha önce aldığınız kitabın konusuna yakın kitaplar öneriliyor. Diğer alternatifleri görmek için de epey çaba sarfediyorsunuz. Nasıl bu çok mu hoşunuza gider? Kaldı ki daha önce aldığınız kitabı bir başkasına hediye olarak da almış olabilirsiniz.
Bırakın kullanıcı pek çok farklı seçenek arasından kendi ihtiyacına en uygun ne ise onu seçsin. Personalization işini abartmış bazı siteler karşısında pek çok kullanıcıdan şu sözleri işitebiliriz. "Beni klişeleştirmeyin. Bana alternatifler sunun, bir bilgisayarın bana ne yapacağımı söylemesi yerine, kendim için en iyi olanı ben seçeyim". Kesinlikle doğru. çünkü bir kullanıcının bir ziyaretinde istediği şey, diğer ziyaretinde bambaşka olabilir. Kişiselleştirme bu anlamda, internetin en büyük avantajı seçme özgürlüğü ile de birebir çatışmıyor mu sizce?
Bazı durumlarda kişiselleştirmenin iyi çalıştığını söyleyebiliriz. Hava durumu buna iyi bir örnektir. İnsanların büyük kısmı, ziyaret ettikleri bir sitede bulundukları şehrin hava durumu ile karşılaşmaktan memnunluk duyabilirler. Ancak yine de bir kısmı başka bölgelerin hava durumlarıyla da ilgili olacaktır. Bunun için kullanıcıya, başka bölgelerin hava durumu için de arama şansı verilmelidir.
Bir sitenin iyi bir şekilde kişiselleştirilebilmesi için kullanıcı hakkında çok bilgiye sahip olması gerekir. Bu hem özel hayatın gizliliği hem de aktif kullanıcı kavramıyla çelişkili bir durumdur. İnternet kullanıcısı bir siteyi açtığında oradaki bilgileri hemen inceleme veya kullanma eğilimindedir. Bir siteye girerken kendisi hakkında uzun uzun bilgiler soran pencerelerle karşılaşmak kimsenin hoşuna gitmez. Daha ilk kez ziyaret ettiği bir siteye kendisi hakkında pek çok bilgi vermek de pek hoş bir durum değildir kullanıcı için. Web kullanıcısı sabırsızdır. Bir siteyi ziyaret ettiğinde hemen işine yarayacak bilgilere ulaşmak ister.
Bu yüzden web tasarımcıları optimum içerikle, gezinti akışı ve kullanımı kolay web siteleri tasarlamaya daha çok önem vermeliler. En azından bu siteler, kullanıcıya her zaman doğru şekilde hizmet etme avantajına sahip.
|
